Iedereen kan nu de fermentatie doorrekenen: waarom untangle.bio de techno-economische analyse democratiseert

‘I’ve hand-crafted enough downstream processing routes to know the truth: it’s a tedious, soul-crushing exercise.’ Zo begint Corjan van den Berg de aankondiging waarmee hij deze week zijn nieuwe tool lanceerde. Route schetsen, massabalans bouwen, alles overtypen in een spreadsheet, er een techno-economische analyse op plakken, ontdekken dat de CAPEX het idee om zeep helpt, en weer opnieuw beginnen. Uit die frustratie is untangle.bio ontstaan — en, minstens zo belangrijk, hij heeft hem kosteloos beschikbaar gesteld.

Ik heb de tool de afgelopen weken uitgebreid getest door de fermentatieroutes uit mijn eigen Investment Framework als input te gebruiken: precisiefermentatie van wei-eiwit, van lactoferrine, en een single-cell protein op basis van bacteriële biomassa. Mijn oordeel, open en eerlijk: dit is een van de nuttigste gereedschappen die de eiwittransitie er dit jaar bij heeft gekregen. Niet omdat het perfect is — dat is het niet — maar omdat het iets doet wat tot nu toe was voorbehouden aan een klein clubje procestechnologen: het maakt de kostprijs van fermentatie inzichtelijk voor iedereen.

Wat de tool doet

Je definieert je feed stream, en untangle.bio genereert in minder dan een minuut honderden zuiveringsroutes, gerangschikt. Een genetisch algoritme doet het verkennen, expertregels gooien de routes eruit die in een echte fabriek nooit zouden overleven, en — dit is het verschil — élke route komt met een prijskaartje. Je kunt vervolgens zelf kiezen: zuiverheid boven alles, of juist opbrengst, en de CAPEX staat er direct naast. Zoals Van den Berg het formuleert: je ziet precies wat je keuze kost vóór je je eraan committeert, niet zes maanden later als de offerte binnenkomt.

In mijn test werkte dat verrassend goed. Voor wei-eiwit genereerde de tool 332 routes, voor lactoferrine bijna 500. En de uitkomst bevestigde precies wat ik in gesprekken met investeerders altijd betoog: niet de fermentatie bepaalt de kostprijs, maar de downstream-zuivering. Wei-eiwit met een simpele ultrafiltratie kwam uit op een operationele kostprijs van $1,23 per liter; lactoferrine, dat een dure affiniteitschromatografie vereist, had ruwweg 2,5 keer zoveel jaarlijkse OPEX — en dat verschil zat vrijwel volledig in die ene zuiveringsstap. Dat is geen detail; dat is het verschil tussen een route die naar kostenpariteit kan en een die dat structureel niet haalt.

Waarom dit voor investeerders belangrijk is

Hier zit voor mij de echte doorbraak. In mijn eigen werk maak ik altijd een gedetailleerde techno-economische analyse — dat is het vak. Maar zo’n analyse belandt vervolgens op het bureau van een investeerder die vaak géén bioprocestechnologische achtergrond heeft. Die moet dan afgaan op mijn getallen, of op die van de ondernemer, zonder de gereedschappen om ze zelf te toetsen.

Precies dat verandert untangle.bio. De tool maakt het voor een investeerder eenvoudig en toegankelijk om — zonder zelf procestechnoloog te zijn — een controle uit te voeren op de cijfers die in een TEA staan, of die nu door de startup zelf is opgesteld of door iemand als ik. Klopt de orde van grootte van de CAPEX? Is de aangenomen zuiveringsroute realistisch, of te mooi voorgesteld? Wat gebeurt er met de kostprijs als je voor een andere zuiveringstrein kiest? Dat zijn vragen waarop een investeerder tot nu toe moest vertrouwen op de expertise van een ander. Nu kan hij de rekensom zelf naspelen.

Ik zie dat niet als een bedreiging voor mijn eigen werk, integendeel. Een investeerder die de logica van een TEA begrijpt, stelt scherpere vragen en neemt betere beslissingen — en dat maakt het gesprek tussen adviseur, ondernemer en kapitaalverschaffer beter. Untangle.bio democratiseert de proceseconomie. Dat is precies wat een sector nodig heeft die uit haar hypefase moet groeien en zich moet herbouwen rond de vraag of de economie klopt.

Waar de tool nog tekortschiet

Eerlijk is eerlijk: untangle.bio is deze week gelanceerd en Van den Berg vraagt zelf expliciet om kritische feedback, ‘especially where it falls short.’ Uit mijn test kwamen drie punten naar boven.

De kostprijs per kilo komt nog niet vanzelf door. Dit is het belangrijkste. Bij elke automatisch gegenereerde route berekende de tool wél de volledige CAPEX en OPEX, maar bleven de kostprijs per kilo, de opbrengst en de terugverdientijd op nul staan — ook na herberekenen. De oorzaak: de producttiter uit de bioreactor wordt niet doorgezet naar een jaarproductie in kilo’s, waardoor er geen noemer is om de kosten over uit te smeren. Juist €/kg is voor een investeerder het getal dat telt. De tool levert nu de helft van het antwoord — de kostenopbouw — maar nog niet de eindconclusie.

De moleculenbibliotheek dekt de transitie nog niet volledig. Ik wilde ovalbumine (het kip-ei-eiwit, het Onego/Every-segment) doorrekenen, maar dat molecuul zat nog niet in de bibliotheek; ik ben uitgeweken naar lactoferrine. Voor een tool die de héle eiwittransitie wil bedienen, is dekking cruciaal: de belangrijke doeleiwitten — ovalbumine, caseïne, collageen, specifieke enzymen — en de bijbehorende gastheerorganismen en substraten (niet alleen glucose, maar ook zijstromen, methanol, of CO₂/waterstof voor gasfermentatie) zouden er standaard in moeten zitten.

Het canvas werkt cumulatief, niet per scenario. Toen ik een tweede route toepaste, werd die niet in de plaats van de eerste gezet maar eraan toegevoegd; de economische analyse was daardoor de som van beide processen. Voor scenariovergelijking — de kern van diligence — wil je routes juist schoon naast elkaar kunnen zetten.

Daar komt een structureler punt bij, en dat geldt voor élke TEA-tool die ‘alle vormen van fermentatie’ wil bedienen. De fermentatievormen in de eiwittransitie stellen wezenlijk andere eisen. Precisiefermentatie draait om een gezuiverd doeleiwit — daar is de downstream het hart van de kostprijs. Biomassafermentatie (mycoproteïne, single-cell protein) draait om de héle cel als product — daar telt vooral de opbrengst en is de zuivering minimaal. Gasfermentatie draait om een gasvormig substraat en een heel andere gas-vloeistofoverdracht in de reactor. Om die routes allemaal recht te doen, moet de tool die verschillen in reactortype, substraatinvoer en productdefinitie native ondersteunen. Voor een eerste publieke versie is dat geen kritiek maar een routekaart — en gezien het tempo waarin Van den Berg dit heeft neergezet, een haalbare.

De vraag voor diligence

Als een investeerder mij vraagt hoe hij een TEA moet lezen, is mijn advies voortaan: draai de kernroute na in untangle.bio en kijk niet naar het eindbedrag, maar naar de gevoeligheid. Verandert de businesscase als de titer 20% lager uitvalt, of als de chromatografieharsen twee keer zo duur worden? Een cijfer dat een sanity check overleeft, is meer waard dan een cijfer met veel decimalen dat dat niet doet.

Conclusie

Een gedetailleerde techno-economische analyse was lang het domein van specialisten. Corjan van den Berg heeft met untangle.bio, kosteloos en in één indrukwekkende lancering, de drempel radicaal verlaagd — en daarmee de proceseconomie van fermentatie binnen handbereik gebracht van iedereen die kapitaal richt op de eiwittransitie. Ik blijf zelf gedetailleerde TEA’s opstellen; dat vak verdwijnt niet. Maar dat een investeerder mijn cijfers nu zelf kan controleren zonder procestechnoloog te zijn, maakt het hele veld volwassener. De ontbrekende kostprijs per kilo, de nog te smalle moleculenbibliotheek en het cumulatieve canvas zijn reële verbeterpunten — maar het fundament is zo sterk dat ze het waard zijn om opgelost te worden.

Precies de verschuiving die ik overal in de eiwittransitie zie: van het verhaal naar de discipline, van de belofte naar het bewijs. Een tool die dat bewijs voor iedereen toegankelijk maakt, verdient het om gebruikt te worden.

Bronnen

• Corjan van den Berg — lanceringsaankondiging untangle.bio op LinkedIn (juli 2026)
• untangle.bio — bioprocesontwerp- en TEA-tool (untangle.bio)
• Protein Shift Consultancy — eigen proof-of-concept en techno-economische toets van untangle.bio met drie fermentatieroutes uit het PSC Investment Framework (juli 2026)
• CE Delft — ex-ante LCA/TEA precisiefermentatie en gekweekt vlees (peer-reviewed, Int. J. LCA 2023), als basis voor de framework-routes