Wie lang genoeg in deze sector meeloopt, herkent het patroon — en het patroon van 2025 heet kapitaalefficiëntie. De cijfers lezen op het eerste gezicht als een afrekening: alternatieve eiwitten haalden wereldwijd $881M op — voor het eerst in zeven jaar onder de miljard, en 20% lager dan in 2024. Volgens GFI, dat zich baseert…
De voedseltransitie wordt vaak nog gezien als een kwestie van consumentengedrag. Minder vlees. Meer plantaardig. Nieuwe producten in het schap. Maar wie iets beter kijkt naar wat er wereldwijd gebeurt, ziet iets anders ontstaan: een fundamentele herontwerp van hoe voedsel geproduceerd wordt. Niet op het land. Maar in bioreactoren. Van landbouw naar industriële eiwitproductie Een…
Stelling De meeste maakbedrijven investeren in machines. Maar hun grootste digitale hefboom ligt vóór productie start. Analyse In de afgelopen jaren sprak ik honderden MKB-maakbedrijven over digitalisering. Wat opvalt: de werkvoorbereiding is strategisch cruciaal, maar digitaal vaak onderontwikkeld. Hier worden offertes gemaakt, bewerkingen bepaald, planningen opgesteld en materialen vastgelegd. En hier ontstaan ook de meeste…
Stelling De grootste vertraging in transities ontstaat waar publiek en privaat kapitaal elkaar verkeerd begrijpen. Analyse Publiek kapitaal stuurt op maatschappelijke legitimiteit.Privaat kapitaal stuurt op rendement en exit-zekerheid. Beide zijn rationeel.Maar ze opereren in verschillende tijdsdimensies en verantwoordingslogica’s. Wanneer die niet expliciet worden gemaakt, ontstaat frictie: subsidies zonder opschaling, private middelen zonder beleidsinbedding. Bestuurlijke implicatie…
Stelling In systeemtransities werkt traditionele governance vaak risicoreducerend, maar daarmee ook tempobeperkend. Analyse Toezichtstructuren zijn ontworpen voor stabiliteit.Transities vragen gecontroleerde instabiliteit. Raden van toezicht en investeringscommissies toetsen vaak op individuele projectrisico’s, terwijl het echte risico systeemrisico is: te laat bewegen. Daar ontstaat spanning.Niet tussen mensen — maar tussen logica’s. Bestuurlijke implicatie Governance moet differentiëren tussen…
Stelling Systeemtransities vertragen niet door gebrek aan visie, maar door gebrek aan kapitaaldiscipline. Analyse In vrijwel iedere transitie – energie, eiwit, circulair, digitalisering – zien we dezelfde dynamiek: ambities worden geformuleerd, coalities gevormd, pilots gestart. Maar zodra het moment komt waarop schaalfinanciering, allocatiebeslissingen en risicostructuren helder moeten worden, ontstaat vertraging. Dat is geen technologisch probleem.Het…