De regulatoire volgorde is het nieuwe businessplan
Vorige week diende het Deense 21st.BIO bij EFSA een dossier in voor BLG+ Essential, een via precisiefermentatie gemaakt bèta-lactoglobuline. Het dossier zelf is niet het opvallendste. Dat is de vraag die erbij hoort: een fast-trackroute voor “natuuridentieke” eiwitten uit productiestammen met een bewezen veiligheidsprofiel. In de VS kreeg 21st.BIO zijn klaring al zo’n twee jaar geleden. Perfect Day, Remilk, Imagindairy, Verley en het Nederlandse Vivici zijn daar eveneens toegelaten met recombinant BLG. In de EU is dat nog geen van hen gelukt.
Eerst Washington, dan Parma
Dat patroon herhaalt zich. Formo en Those Vegan Cowboys kregen eind oktober een gezamenlijke “no questions”-brief van de FDA voor caseïne uit precisiefermentatie, ongeveer vier maanden na hun GRAS-notificatie. Those Vegan Cowboys plant zijn Europese aanvraag pas in 2027. Hoe het er aan de EU-kant voor staat: een analyse van 194 novel food-aanvragen kwam uit op gemiddeld 937 dagen van indiening tot gepubliceerde EFSA-opinie (dataset tot oktober 2024). Mosa Meat kondigde zijn dossier voor gekweekt vet in januari 2025 aan. EFSA registreerde de ontvangst pas in februari 2026.
Er beweegt iets, maar nog niet genoeg
Tegelijk beweegt er iets. In een eigen strategiedocument schrijft EFSA dat de risicobeoordeling voor precisiefermentatie en gekweekt vlees “sneller en fit-for-purpose” moet worden en dat EFSA die expertise intern moet opbouwen. De Commissie sloot novel foods uit van de regulatory sandboxes in het voorstel voor de Biotech Act. Nederland en Duitsland vroegen om heroverweging. Het VK publiceerde op 13 november een exportroute voor gekweekt vlees naar niet-EU-landen, een week vóór de EU-VK-top van 20 november. Volgens berichtgeving ligt daar een tijdelijke uitzondering voor novel foods in het SPS-akkoord op tafel. Die uitzondering is nog niet officieel bevestigd.
De volgorde van jurisdicties is strategie
Mijn lezing (oordeel PSC): voor B2B-eiwitten weegt de volgorde van jurisdicties inmiddels net zo zwaar als de technologie. Wie in de VS begint, verdient eerder en bouwt referentieklanten op. Wie op Europa wacht, financiert jaren runway zonder omzet. Dat verschil staat zelden expliciet in een financieel model. Meestal zit het verstopt in één regel: “EU-launch jaar 3”.
De vraag voor de commissie
In een investeringscommissie zou ik vragen: welk deel van de omzet in jaar drie hangt aan een EU-toelating, en wat gebeurt er met de kaspositie als die 900 dagen kost in plaats van de 17 maanden die de verordening voorschrijft?
Een team dat per jurisdictie een scenario heeft, met een eigen klant, eigen dossier en eigen kasstroom, staat verder dan een team dat alleen een productieroadmap laat zien. Juist die toets ontbreekt het vaakst in de plannen die ik in mijn werk met investeerders en oprichters voorbij zie komen.
Waarom 20 november ertoe doet
De top van 20 november is daarom het volgen waard. Als het VK zijn eigen novel food-route behoudt, krijgt Europa een tweede toegangsdeur. Dat verandert de rekensom voor elk Europees fermentatiebedrijf.
Bronnen
- Green Queen (13 nov. 2026) — 21st.Bio Files for EU Approval of Animal-Free Whey Protein, Calls for Faster Regulation
- Green Queen (28 okt. 2026) — Formo, Those Vegan Cowboys Secure FDA GRAS Letter to Sell Cow-Free Casein in US
- LifeMate Tech (12 aug. 2026; cijfers uit npj-analyse 2025) — Mosa Meat’s cultivated-fat dossier took 13 months to reach EFSA
- vegconomist (8 okt. 2026) — EFSA Wants In-House Expertise on Cultivated Meat and Precision Fermentation Before Applications Arrive
- Green Queen (13 nov. 2026) — UK Publishes Roadmap to Export Cultivated Meat to Non-EU Countries
- Green Queen (4 nov. 2026) — In A Win for Cultivated Meat, Novel Foods Could Be Temporarily Exempt from UK-EU Trade Deal